قرن بیستم،قرن علم پرستی و نژادپرستی در ناسالم­ترین شکل آن بود و فردریش ویلهلم نیچه در انتهای قرن نوزدهم این بیماری را بازشناخت. وی در کتاب آنک انسان  یا  انسان مصلوب می­گوید: « من یک نجیب زاده خون پاک لهستانی هستم ». به راستی چرا نیچه که اجدادش همه آلمانی بودند،اینگونه ادعایی را مطرح می­کند؟البته والترکافمن و بسیاری از دوستان روانکاوش،اساساً مطالب آخرین کتاب نیچه را ناشی از بیماری می­دانند؛اما اگر پارودی یا لحن طناز نوشتار وی را بشناسیم،درمی­یابیم که این ادعا تنها مدخلی برای نقد کوبنده او بر نژادپرستی ریشه­دار آلمانی و به نوعی بر کل رویکرد نژادپرستانه جوامع اروپایی است؛همان نژادپرستی اشرافی رایشی که طرح یک امپراتوری مدرن را در سر میپروراند و با آغاز قرن بیستم به ظهور آدولف هیتلر  منجرشد؛ و پس از این، لابد به طرح امپراتوری پست­ مدرن می انجامد چنانکه امروز جرج بوش ها نیز به نوعی وارث همان نژادپرستی اروپایی هستند البته از نوع مذهبی آن. واقعیت این است که نیچه بیچاره که دیوانه خوانده شد نسبت به وقوع فاجعه در قرن بیستم به جهان غرب هشدار داده بود. راستی چه رابطه­ای میان شاعری و متلک­های علمی وجود دارد؟ ... آیا داریم درباره همه چیز مینویسم؟ آیا این یک نوشتار بی­مرکز است؟ اما نوشتار بی مرکز که وجود ندارد. واژه­ها به طور تصادفی آیا درکنار هم قرارگرفته­اند؟ آیا دیوانه­ای مثل نیچه میتواند از قرن بعد سخن بگوید؟ فرهنگ چیست؟ چیست که این نوشتار را چنان گیج کرده­است؟ آیا حرفی برای گفتن نداریم یا قرنی که رفت حرف­های هولناکی به تاریخ زده­است؟

ما در شرایطی قرارگرفته­ایم که فرهنگ از توضیح و اصلاح خود ناتوان شده و جهان به وضعیتی رسیده­است که نمیتواند در برابر ناهنجاریها بایستد. مثلاً اعتیاد را همه محکوم میکنند اما میبینیم که امروز در افغانستان دعوا برسر کشت خشخاش نیست بلکه دعوا بر سر این است که حالا چه کسی باید این تریاک عزیز را بفروشد و پول آن باید به جیب مبارک چه کسی واریزگردد؛ چگونه است که تمام دنیا بر علیه اعتیاد شعار میدهند اما بازار تجارت مواد مخدر،جزء پررونق­ترین عرصه­ها است؟ پس این شعار است که اصالت دارد: دقیقاً آنتی­تز شعر .

امروز دیگر بحث ما بر سر حقیقت نیست بلکه بر سر دروغ است و حالا دیگر کسی به دنبال اینکه بداند چه چیزی حقیقت دارد، نیست  بلکه حال باید بدانیم که آنچه دروغ نیست، کدام است؟

آیا در جامعه­ای که اندیشه­ورزی وزنی ندارد و شاعری در اوقات فراغت اتفاق میافتد، می­توان به بازشناسی دروغ پرداخت؟ آیا شاعری خود نوعی دروغگویی است؟ بله، میگویند که این حرف ها از سر سیری است و هزار البته که این را فقط عوام نمیگویند؛گاهی ناموران هم چیزهایی میگویند که این نظرات را تأیید میکند: « من حافظ میشوم، غم نان اگر بگذارد! »  اما این همان تعریف تراکتورمآبانه از مقوله ادبیات است و شاعری در این نظرگاه فقط به نوشتن و پاکنویس­کردن و زورزدن و نازک کاری محدود شده­ است. در اینجا سوأل اساسی این است که زندگی کجای اندیشه­ورزی قرار میگیرد؟ آیا همانطورکه از نظر میشل فوکو همه چیز جنسی است، همه چیز شعر است؟

هر­كس كه براي اولين­بار در زندگي­اش شعري ميگويد،حتماً پيش از آن شعري شنيده­ است و اثر هنري همواره بر پایه اسلوب پيش از خود است كه وجود متعين تازه­ اي پيدامي­كند؛ اگر غير از اين قائل باشيم،پس اطلاق عنوان شعر به يك نوع از انواع بيان هنري چه مفهومي دارد؟ شعر با فلسفه تفاوت دارد، اما هر بار که بحث از فسلفه به میان می آید، بیش از پیش بر این باور استوارم­ میشویم که امروز دیگر فلسفه یک اسم عام است. تاریخ فلسفه را دوباره باید نوشت،چرا که فلسفه پیش از آنکه در یونان رواج یابد، وجود داشت. آنچه اندیشیده میشود و به نوشتار درمی­آید، فلسفه است. نوشتار اندیشه گر در هر صورت تحت عنوان عمومی فلسفه قرار میگیرد و این وجه تسمیه فارغ از ساز و کار به آن اطلاق میشود است. ازسوی دیگر فلسفه میکوشد تا به شعر برسد و آنجا که نوشتار فلسفی به شعر میرسد،ما با یک زبان قطعی مواجه خواهیم شد؛ به عبارت دیگر، حرکت استدلالی نوشتار فلسفیِ شاعرانه،سویه­ای یقینی به خود میگیرد. اما فیلسوفان کلاسیک چه در قدیم و چه در عصر جدید از بازشناسی یقینِ شاعرانه عاجز بوده اند؛ به همین علت،اینگونه رویکردهای اندیشه گرانه را به سخره گرفته و در نتیجه طرف­های مقابل نیز به انکارِ فلسفه پرداخته­اند. یک شعر چگونه میتواند زیبا نباشد؟ خواه ناخواه زمانی که از شعر سخن میگوییم،منظورمان آن چیزی است که از هزاران سال پیش تا امروز،زیر عنوان عمومی شعر قرارگرفته است؛همان چیزی که غیر از احوالپرسی،سخنرانی ویا الفاظی است که هنگام دعوا به همدیگر حواله میکنند. اگر منصفانه به تاریخ بنگریم در می­یابیم که شاعری و اندیشه­گری هرگز شغل دوم کسی نبوده­ است. آیا باید بعد از یک ناهار مفصل در بالکن ویلایی مشرف به دریا،آروغ زنان به سرایش پرداخت؟ میگویند که ادگار آلن پو یکی از زیباترین شعرهایش کلاغ را در ازای یک لیوان آبجو برای کافه­داری سروده­ است! راستی که تاریخ چه معیار کامل و در عین حال متناقض ­نمایی است. امروز معیار ما چیست؟ ما که روی طلایِ سیاه خوابیده ایم و عیارِ جواهرات را خوب محک میزنیم، معیار ما چیست؟ قرن بیستم حرفش را زده ­است. شاید امروز دیگر بحث ما بر سر شعر نیست، بر سر ناشعر است. ما با یک شترگاوپلنگ شبیه سازی شده روبرو هستیم همچنانکه دیگر بحث از سینما نیست بلکه سخن از شینما است. چیزی که چیزی نیست.